Als je op Montgomery Street bij Clay staat, sta je in de baai. In 1849 was dit open water, diep genoeg om een vierkant getuigd schip te laten drijven, en binnen twee jaar was het een opstopping van enkele honderden achtergelaten schepen waarvan de bemanning was weggelopen zodra ze goud roken. De stad heeft ze nooit opgeruimd. Ze heeft eromheen opgevuld, eroverheen gebouwd, en de rompen liggen daar nog steeds onder de kantoorpanden.
Dat is de wandeling. Het is meer een les in waar de grond vandaan kwam dan een museumroute: welke straten oude pieren zijn, welk gebouw op welk schip staat, waar je in een romp kunt drinken, en aan de randen van de stad, waar de schepen die de haven nooit haalden zich bij laag water nog laten zien. Het is vlak, grotendeels gratis en makkelijk een lange middag. Als je de bredere San Francisco-gids wilt voor alles buiten de waterlijn, die staat er; dit stuk blijft aan de oude kust.
Waar het water vroeger was
Begin tussen de sequoia's. Transamerica Redwood Park & Transamerica Pyramid Center (Financial District, aan de rand van Jackson Square) is een bosje van een halve acre met kustsequoia's achter de piramide, in september 2024 na een lange renovatie weer opengesteld voor het publiek. Het is gratis, dagelijks open, je hebt geen ticket nodig, en wandelgroepen zijn echt welkom; het functioneert weer als openbaar park in plaats van als bedrijfstuin. Er zijn banken, een fontein en genoeg schaduw om het koel te houden tijdens de twee of drie warme weken die deze stad heeft.
Oriënteer je hier, want je staat ongeveer op de kustlijn van 1849. Alles ten oosten van het bosje, helemaal tot aan de Embarcadero, is aangemaakt land: zand uit de heuvels, scheepsballast, puin van branden en de schepen zelf. Een daarvan is de Niantic, een walvisvaarder die in 1849 aan de grond liep op wat toen de waterkant was, werd overdekt en als hotel werd geëxploiteerd terwijl de romp in de modder lag, en in 1978 weer werd opgegraven bij de herontwikkeling van het blok. Het ligt op meters van de bomen. Tussen twaalf en één vullen de banken zich met kantoorpersoneel; kom om tien uur of na drieën en je hebt de plek bijna voor jezelf.
Vier minuten lopen verder is het Museum of San Francisco (San Francisco Historical Society) (Commercial Street, Financial District). De toegang is gratis maar je hebt een gratis ticket nodig, en het is alleen open van donderdag tot zaterdag, 10 tot 16 uur, en dat is het detail dat mensen vaak verrast. Gratis rondleidingen door gidsen zijn er elke zaterdag om 11.30 en 13.30 uur. Groepen kunnen beter vooraf mailen dan hoopvol op komen dagen.
Twee dingen maken het de juiste tweede stop in plaats van een generiek stadsmuseum. Het staat op de plek van de eerste tak van de munt van het Westen, speciaal gebouwd om het goud te smelten dat die schepen aanvoerden. En Commercial Street zelf is de opgevulde Long Wharf, de pier die ooit open water in liep. Je wandelt over de lengte van een pier, op droog land, binnen. Als je dat eenmaal op een kaart hebt gezien, houdt het stratenraster om je heen op een raster te zijn en wordt het een diagram van een verdwenen haven.
Een saloon in een wrak
The Old Ship Saloon (Pacific Avenue, Jackson Square) is het verhaal op zijn meest letterlijk. De Arkansas sloeg in december 1849 in een storm te pletter op de rotsen bij Alcatraz, werd overgebracht en aan de voet van Pacific aan de grond gezet, en tegen 1851 had iemand een deur in de romp gesneden en verkocht er drank doorheen. De bar is sindsdien herbouwd en verplaatst, en niemand pretendeert dat de betimmering origineel hout is, maar de kiel werd in 2016 op vijfentwintig voet diepte herontdekt tijdens funderingswerk voor het condo-gebouw ernaast. Dat is het punt: het schip is geen legende, het is een gedocumenteerde obstructie waar bouwploegen omheen moeten werken.
Het is een pub waar je zo binnenloopt, zonder deurbeleid, het neemt grote groepen aan en je kunt het privé afhuren. Pinten kosten rond $9, cocktails rond $16, barhapjes rond $20. Erftafel-happyhours en geschiedenismails eindigen hier regelmatig, dus op een doordeweekse vroege avond kan het in vijf minuten van zes naar veertig mensen gaan. Stellen die echt willen praten kunnen beter mikken op 16.00 tot 17.30 uur, of laat. Groepen kunnen beter het omgekeerde doen en met de menigte meekomen, want het personeel is het gewend.
De andere drank in dit thema betekent het water oversteken. Heinold's First and Last Chance Saloon (de waterfront van het estuarium aan de overkant van de baai, bereikbaar met de ferry vanaf de Embarcadero) werd in 1883 gebouwd uit de hutten van een gesloopte walvisvaarder, en het is het dichtst dat je in dit estuarium bij drinken in een schip kunt komen. De vloer helt sterk, een erfenis van de aardbeving van 1906, de gaslampen hangen er nog en het echte bureau van Jack London staat bij het raam. Bier kost $7 tot $9.
De grootte is het enige addertje, en het is een serieuze. Dit is een bar van één kamer waar een handvol mensen tegelijk in past. Stuur een grote groep in golven van vier of vijf, of laat het helemaal van de route af; met twaalf mensen opdagen verpest het voor iedereen die al binnen is, inclusief jijzelf.
De werf die een markthal werd
Wandel terug naar het oosten en je komt bij de Ferry Building Marketplace (de Embarcadero, aan de voet van Market Street), dagelijks open van 07.00 tot 20.00 uur, gratis toegang, openingstijden van de afzonderlijke handelaars verschillen. Het is het scharnier van de hele waterfront: het staat op dezelfde aangelegde grond en zeewering die de verlaten vloot uiteindelijk verzwolgen, en het is twee keer gerestaureerd, in 2003 en opnieuw in 2024.
Het is ontworpen voor menigten, waardoor het de enige stop op deze route is waar een groep van vijftien niemand voor problemen zorgt. Gebruik het als start of einde. Als einde is het beter: je kunt eten, koffie kopen en aan de baai kant staan kijken naar water dat, een paar straten achter je, ooit ook water was.
Een vrachtschip waar je in kunt klimmen
SS Jeremiah O'Brien (Pier 35, aan de Embarcadero ten noorden van het Ferry Building) vereist eerst een correctie. Controleer het piernummer. De meeste reisgidsen en veel websites zeggen nog steeds Pier 45. Het schip is na de brand op Pier 45 in 2020 verplaatst en is nu permanent gehuurd op Pier 35. Mensen lopen nog elke week naar de verkeerde pier.
Ze is dagelijks open van 10.00 tot 16.00 uur, tickets worden verkocht bij het loket aan de kade, en de toegang voor volwassenen is ongeveer $20. Groepsrondleidingen, privécharters en de jaarlijkse baai-cruises rond Fleet Week en de Seamen's Memorial zijn allemaal beschikbaar, de cruises tegen aanzienlijk hogere prijzen en met data die maanden van tevoren vastliggen.
Ze is een Liberty-schip uit de Tweede Wereldoorlog, geen Goudkoorts-vaartuig, en ik zou niet doen alsof dat anders is. Ze verdient haar plek omdat ze de laatste volledig operationele van haar soort is, en omdat je via de ladders afdalen naar de machinekamer antwoord geeft op de vraag die de begraven rompen niet kunnen beantwoorden: wat een werkend vrachtschip werkelijk is. De triple-expansie stoommachine is enorm, olieachtig en draait nog. Het is heet daarbeneden, de ladders zijn steil en verticaal, en wie slechte knieën heeft blijft zonder gêne aan dek.
Het museum dat zijn vloot kwijt is
San Francisco Maritime National Historical Park — Maritime Museum (Aquatic Park Bathhouse) (Aquatic Park, aan het westelijke einde van Fisherman's Wharf) is gratis, je kunt zo binnenlopen, en het is open van woensdag tot zondag, 10.00 tot 16.00 uur. Alleen al het gebouw is de omweg waard, een streamline moderne badhuis uit 1939 in de vorm van een schip, met WPA-muurschilderingen binnen.
Het eerlijke deel is belangrijk als je er een dag omheen plant. Hyde Street Pier is gesloten voor een volledige herbouw, en de historische vloot (Balclutha, Eureka, C.A. Thayer, Hercules, Eppleton Hall) is weggesleept naar een voormalige marinewerf boven aan de noordbaai. Die schepen zijn open op zaterdag en zondag, 12.00 tot 16.00 uur, en zelfs dat is afhankelijk van personeel. Beloof niemand dit jaar dat hij op de werf over het dek van een vierkant getuigd schip kan lopen. Check het eerst, elke keer.
Binnen in het museum gaat de gerestaureerde derde verdieping met de muurschilderingen alleen open in twee korte tijdsloten, 10.30 tot 12.00 en 14.30 tot 15.30 uur. Plan je aankomst rond een van die twee, anders mis je de mooiste zaal van het gebouw. School- en tourgroepen kunnen beter vooraf bellen; de begane grond slikt aantallen makkelijk, de derde verdieping niet.
De wrakken die niemand begroef
De begraven schepen zijn een kunststuk van techniek. De wrakken bij het Lands End Lookout Visitor Center (Point Lobos, de noordwestelijke hoek van de stad, boven de Golden Gate) zijn een kunststuk van het weer. Het bezoekerscentrum is gratis, dagelijks open van 09.00 tot 17.00 uur, je kunt zo binnenlopen, met een café en schone toiletten, goed om te weten, want verder is daar niets.
Vanaf het kustpad eronder, bij laag water, komen de ribben van de tanker Lyman Stewart, vergaan in 1922, samen met de SS Ohioan en de Frank Buck, boven water. Dit is volledig afhankelijk van het getij en daar is geen ontkomen aan. Check een getijdetabel voordat je gaat en mik op laag water of een min-getij; bij hoog water zie je een prachtig uitzicht op de zeestraat en helemaal geen schepen. Leg een groep hier nooit aan vast zonder eerst het getij te checken, en houd iedereen op het pad: de rotsen eronder zijn glad, de branding is geen strandbranding, en er zijn mensen omgekomen.
Voor de reden waarom die wrakken er kwamen, ga verder naar Fort Point National Historic Site (het Presidio, direct onder de zuidelijke verankering van de brug). De toegang is gratis. Het interieur is over het algemeen open van vrijdag tot maandag, ruwweg 09.00 of 10.00 tot 17.00 uur, en gesloten van dinsdag tot donderdag volgens het beperkte rooster, met meer dagen in de zomer. Bevestig het voordat je een groep meeneemt, want een gesloten fort is een heel eind lopen voor een dichte deur.
Het fort werd in 1853 begonnen met geld uit de Goudkoorts, om een haven te bewaken die plotseling de moeite van het bewaken waard was geworden. Als je op het baksteen staat met de zeestraat die op snelheid voorbij stroomt, mist die door de opening komt en de deining die zich opstapelt, krijg je de andere helft van de verklaring: de vloot in de modder in het centrum was de gelukkige helft. Velen kwamen nooit voorbij de Gate.
Op het water
Alcatraz Island (Alcatraz City Cruises) (vertrek vanaf Pier 33, aan de Embarcadero) is de enige erkende operator, en dat is hier het herhalen waard, want veel onofficiële verkopers suggereren het tegenovergestelde. Tickets worden negentig dagen van tevoren vrijgegeven en raken uitverkocht. Een dagtocht kost ongeveer $45 per volwassene, de nachttocht $50 tot $55, behind-the-scenes-versies $70 tot $95. Groepen worden apart behandeld door City Experiences en moeten in de zomer maanden vooraf worden geboekt.
Het hoort op deze route om twee redenen die niets met de gevangenis te maken hebben. De Arkansas, later The Old Ship Saloon, liep als eerste op de rotsen voor dit eiland. En het eiland draagt de eerste vuurtoren van de westkust, ontstoken voor precies het scheepvaartverkeer dat dit alles veroorzaakte.
De beste stop van allemaal, als de data uitkomen, is Call of the Sea — brigantijn Matthew Turner (vaart vanaf de Bay Model-kade aan de noordkant van de baai, een veerboot en een korte wandeling vanaf de stad). Het is een houten zeilschip, op de traditionele manier gebouwd aan de overkant en te water gelaten in 2017. Openbare zonsondergang- en themazeiltochten varen op geplande vrijdagen en weekenden, ongeveer $99 voor een volwassene en $49 voor kinderen onder de twaalf voor tweeënhalf uur; de non-profitorganisatie verzorgt ook privé- en schoolcharters, wat de juiste keuze is voor elke groep van meer dan ongeveer acht personen.
Zeiltochten zijn datumgebonden, dus check de kalender voordat je er een dag omheen bouwt. En het is de enige manier om te voelen wat de scheepsrompen die nu onder het Financial District liggen voor de kost deden: het slagzij hangen, het lawaai, de enorme hoeveelheid touw en arbeid die nodig was om vracht te verplaatsen vóór motoren. Een halfuur daarvan verklaart de achterlating beter dan welk bord dan ook.
Eten waar de hausse begon
Eindig bij Tadich Grill (California Street, Financial District), dat in 1849 begon als een tent met koffie en gegrilde vis op Long Wharf, voor de bemanningen van de schepen die op het punt stonden te worden achtergelaten. Het is het oudste continu draaiende restaurant van Californië en de directe culinaire nakomeling van alles hierboven.
Het neemt nu reserveringen aan, wat nieuw is en de moeite waard op piekmomenten. De zitboxen zijn geschikt voor kleine groepen, grotere gezelschappen moeten vooraf worden geregeld, en de lokale gewoonte is nog steeds om binnen te lopen en een kruk aan de bar te pakken, waar de doorloop snel is en de obers een mening hebben. Hoofdgerechten kosten ongeveer $30 tot $55. Bestel de gegrilde vis simpel. De keuken is op haar best als ze doet wat ze sinds de tent doet.
Praktische tips
De binnenstadskern (redwoods, munthuis, saloon, Tadich, Ferry Building) is een vlakke twee kilometer en vraagt ongeveer drie uur met stops. Station Montgomery Street zet je middenin; het Embarcadero-einde wordt bediend door een eigen station en door de historische trams van de F-line, die langzaam, charmant en prima zijn voor het stuk naar Pier 33 en Pier 35. De Powell-Hyde cable car stopt bij Aquatic Park voor het Maritiem Museum. Lands End en Fort Point zijn aparte halve dagen aan aparte kanten van de stad, het beste te bereiken met respectievelijk de Geary-bussen en de Presidio-diensten.
Over geld: alles wat hier echt gratis is, is gratis, dus het redwoodpark, het munthuis, het Maritiem Museum, Lands End, Fort Point en het binnenlopen van het Ferry Building. Reken ongeveer $20 voor het Liberty-schip, $45 en meer voor het eiland, $99 voor een openbare zeiltocht, en $50 tot $80 per persoon voor een diner met een drankje. Kaarten werken overal, ook in de kleine saloons; contant geld is een vriendelijkheid voor de fooi, geen noodzaak.
Over timing: check de getijdentabel voor Lands End, de kalender voor het tallship en het pierenummer voor het Liberty-schip. Boek het eiland negentig dagen van tevoren. Plan niets op maandag tot woensdag in de binnenstad, want het munthuis en het Maritiem Museum zijn in dat venster allebei minstens een deel van de tijd gesloten.
Over waar je verblijft: het Financial District en Jackson Square zetten je bovenop de begraven vloot en lopen in het weekend leeg, waardoor de prijzen dalen en de straten rustig worden; het wharf-einde is drukker en beter voor gezinnen. Vergelijk beide op de San Francisco hotelzoeker voordat je een basis vastlegt, en geef de voorkeur aan het einde van de waterfront van waaruit je wilt vertrekken.
